Heb je ooit teruggekeken op een relatie en gedacht: “Waar ben ik gebleven?” Of merk je dat je jezelf steeds meer kwijtraakt in de liefde? Jezelf verliezen in een relatie gebeurt vaak niet ineens, maar stap voor stap. In dit blog ontdek je waarom dat gebeurt — en hoe patronen zoals fawning en onveilige hechting daarin een grote rol spelen.

Wanneer je jezelf in een relatie begint te verliezen, ontstaat er vaak ook de neiging om steeds meer je best te doen om liefde te behouden, alsof je jezelf moet bewijzen om verbinding te verdienen.

Dit blog gaat over jezelf blijven aanpassen binnen bestaande relaties en welke patronen daarachter zitten. 

Dus waarom begin je eigenlijk te “shapeshiften” in je relaties?

Voor veel van ons begint het verliezen van jezelf niet doordat de ander van je vraagt om te veranderen. Het begint met een stille stem vanbinnen. Een stem die allerlei twijfels fluistert.

Twijfels zoals: “Misschien ben ik niet lovable.”

“Misschien word ik niet geaccepteerd zoals ik ben.”

“Misschien gaan ze weg als ik mezelf echt laat zien.”

En die stem komt niet van je partner. Dat is zelden het geval. Deze stem is veel ouder dan dat. Het is een bekende stem die je al jaren met je meedraagt.

Vaak gaat die terug naar je kindertijd. Naar de eerste relaties die je had — met je ouders, verzorgers, of misschien zelfs vroege vriendschappen die chaotisch waren en diepe sporen hebben achtergelaten.

En wat hebben al die oude dynamieken met elkaar gemeen?

Ze hebben ons geleerd dat liefde niet vanzelfsprekend is, maar komt met voorwaarden. Voorwaarden waaraan we moeten voldoen om liefde, aandacht en zorg te ontvangen.

Omdat die stem in ons voortkomt uit onze eerste ervaringen met liefde, zijn we er sterk op afgestemd. Hij is er al zo lang dat hij vertrouwd voelt — bijna als een automatische piloot. 

Na al die jaren kunnen we eigenlijk zeggen dat deze stem onze interne blueprint voor liefde is geworden. Het bepaalt hoe liefde voor ons voelt, hoe het eruitziet in ons hoofd, en wat we verwachten binnen relaties.

Het is een soort onzichtbare kaart die we onbewust volgen als het gaat om verbinding met anderen — hoe we ons hechten, wat ons een gevoel van veiligheid geeft, en hoe we ons gedragen binnen een relatie. En zelfs als volwassenen volgen we die stem nog steeds, vaak zonder dat we het doorhebben.

Maar wat wil die stem eigenlijk?

In de basis probeert hij ons alleen maar veilig te houden. In relaties stuurt hij ons aan om ons zo te gedragen dat we emotionele pijn vermijden.

Alleen… de manier waarop hij dat doet, is niet altijd helpend.

Hij maakt ons hyperalert op de ander. Op wat diegene wil, voelt en nodig heeft. Zodat we conflicten kunnen vermijden. Zodat we stemmingen kunnen aanvoelen voordat ze omslaan. Zodat we meteen kunnen bijsturen zodra we het gevoel hebben dat de verbinding in gevaar komt.

Dit mechanisme noemen we fawning. Het is één van de vier bekende traumareacties, naast vechten, vluchten en bevriezen.

Fawning betekent dat je er alles aan doet om anderen tevreden te houden, omdat je diep vanbinnen gelooft dat hun tevredenheid gelijkstaat aan jouw veiligheid.

Na verloop van tijd wordt dit zo automatisch, dat je vaak niet eens meer doorhebt dat je het doet. Je merkt het alleen aan de onrust die ontstaat wanneer iemand boos op je is, wanneer je “nee” moet zeggen, of wanneer je eigenlijk voor jezelf wilt kiezen in plaats van mee te gaan met de ander.

Zelfs iets simpels als het hebben van behoeften kan dan al een schuldgevoel oproepen, alsof je egoïstisch bezig bent.

En fawning gaat niet alleen over “te aardig zijn”. Het kan ook betekenen dat je constant probeert te presteren, te pleasen of de vrede te bewaren — omdat het idee dat iemand boos op je is, voelt als een bedreiging voor jouw gevoel van veiligheid.

En dit ontstaat niet zomaar. Dus hoe herken je of je jezelf misschien aan het verliezen bent in een relatie?

Hier zijn drie signalen om op te letten:

te vaak sorry zeggen, jezelf kwijtraken in je routines en identiteit, en de behoeften van de ander boven die van jezelf plaatsen.

Wat betekent dat concreet?

Je merkt dat je de ander laat beslissen over bijna alles. Van wat jullie gaan eten tot grote, levensbepalende keuzes.

Je zegt sorry voor dingen die eigenlijk niet jouw verantwoordelijkheid zijn — puur om de vrede te bewaren en conflicten te vermijden.

Langzaam laat je steeds meer van jezelf los. Je stopt met je eigen hobby’s, ziet je vrienden minder, en de routines die jou ooit energie gaven verdwijnen naar de achtergrond.

En het bijzondere is: vaak vraagt je partner dit niet eens van je. Het voelt gewoon… makkelijker. Veiliger. Alsof het minder moeite kost om jezelf in hun leven te laten opgaan dan om stevig in je eigen leven te blijven staan.

Misschien herken je de gedachte: “Ik wil gewoon dat hij/zij gelukkig is.”

Maar de vraag die je jezelf daarbij vergeet te stellen is: “Ben ík hier eigenlijk wel gelukkig? Voelt dit goed voor mij?”

In het begin lijken dit soort aanpassingen onschuldig. Maar na verloop van tijd bouwen ze zich op tot frustratie en uitputting.

Want uiteindelijk leef je niet meer jouw leven — maar dat van iemand anders. En dat laat vaak een stille, diepe leegte achter. Een verlangen om weer gezien te worden… al is het maar door jezelf.

Onderzoek naar zelfverwaarlozing — en specifiek studies over hechting en emotionele verwaarlozing — laat iets heel interessants zien.

Mensen die in hun vroege jeugd te maken hebben gehad met onveilige hechting, hebben een grotere kans om hun eigen emoties en behoeften te onderdrukken, zodat ze hun relaties op latere leeftijd kunnen behouden.

En eigenlijk is dat heel logisch.

Als jouw eerste “blauwdruk” voor liefde je heeft geleerd dat liefde verdwijnt zodra je te veel bent — te behoeftig, te luid, te emotioneel — dan voelt het veiliger om jezelf klein te houden. Om niet op te vallen. Om niet tot last te zijn. Want op die manier lijkt het alsof je jezelf beschermt. Alsof dat de veiligste manier is om liefde vast te houden.

Maar het probleem is: emotionele veiligheid zou nooit mogen afhangen van dat jij jezelf eerst moet verkleinen.

Het zou niet nodig moeten zijn dat jij verdwijnt. Want in werkelijkheid verdwijn je niet. Je hebt nergens om naartoe te gaan.

Je zakt alleen steeds verder naar de achtergrond. Onder de oppervlakte. Je persoonlijkheid en je kernkwaliteiten verdwijnen naar de achtergrond.

En daar bouwt zich langzaam iets op: frustratie, eenzaamheid en het gevoel dat je jezelf kwijt bent geraakt.

Dus hoe begin je weer dichter bij jezelf te komen, als je de neiging hebt om jezelf op deze manier te verliezen in relaties?

Het goede nieuws is: je hoeft geen grote, drastische veranderingen te maken van de ene op de andere dag.

Wat wél nodig is, zijn kleine momenten van bewustwording — en een beetje moed om daar ook naar te handelen.

Daarom zijn hier een paar stappen die je kunt proberen:

Allereerst: pauzeer voordat je ja zegt.

Voordat je instemt met iets, neem even een ademhaling en stel jezelf de vraag:

“Wil ik dit eigenlijk echt doen, of doe ik dit omdat ik ongemak wil vermijden?”

Het ongemak van “nee” zeggen.

Het ongemak van de reactie van de ander wanneer jij een grens stelt. Wat die ene blik van die ander over jou zegt of over jouw waarde.

Want vaak is dat precies het moeilijkste moment: even bij jezelf blijven terwijl het oncomfortabel voelt.

We geven vaak toe aan de wensen of verwachtingen van anderen, simpelweg omdat we die tijdelijke spanning niet willen voelen.

Maar juist daar ligt de oefening.

Het is klein, maar krachtig. Want hoe vaker je dit doet, hoe meer je langzaam weer begint te bouwen aan iets heel belangrijks: vertrouwen in jezelf en je eigen keuzes.

Ten tweede: probeer opnieuw contact te maken met je eigen voorkeuren. Maak een “ik-lijst”.

Schrijf dingen op die je vroeger leuk vond, vóór je in deze relatie zat. Dingen die echt van jou waren.

Als dit je eerste relatie is, kun je beginnen met een lijst van ongeveer tien dingen die je alleen zou kunnen doen — dingen die helemaal van jou zijn.

Je hoeft ze niet allemaal meteen te doen. Het begint al met het idee. Met het er even bij stilstaan.

Stel je jezelf voor in die momenten. Terwijl je die dingen doet. En probeer te voelen hoe dat zou zijn — hoe dat zou aanvoelen in je lichaam en in je leven.

Ten derde: oefen met kleine, laagdrempelige grenzen.

Zeg eens vaker nee. Ook bij kleine dingen. Ook als het in het begin wat ongemakkelijk voelt.

Het hoeft niet te gaan om grote, dramatische situaties — zoals een uitnodiging voor een bruiloft waar je eigenlijk helemaal geen zin in hebt. Het begint juist klein. Gewoon: nee zeggen. Want elke keer dat je een grens aangeeft en daar ook bij blijft, leer je je zenuwstelsel iets belangrijks: dat het veilig is om ruimte in te nemen. Dat je wensen en behoeften mag hebben. Je hoeft jezelf niet te laten verdwijnen om geliefd te worden.

Vroeger: rust bewaren door jezelf in te houden.

Nu: rust bewaken door jezelf serieus te nemen.

Je gaat van: aanpassen → om verbinding te houden.

Naar: jezelf uitspreken → en verbinding laten afhangen van wederkerigheid.

Je laat iets heel belangrijks los: de verantwoordelijkheid voor hoe een ander op jou reageert.

grenzen voelen → uitspreken → dragen dat de ander het mogelijk niet leuk vindt.

Als je jezelf bent kwijtgeraakt in een relatie, wil ik dat je weet dat dat geen teken van zwakte is.

Het is onderdeel van een oud overlevingsmechanisme. Iets wat je zenuwstelsel heeft geleerd om veiligheid en verbinding te kunnen ervaren. En op dat moment was dat ook de beste manier die je had om daarmee om te gaan. Maar als volwassene krijg je nu de kans om jezelf iets anders te vragen:

Hoe zou het zijn om eerst verbinding te maken met mezelf?

En wat zou dat veranderen aan de manier waarop ik me gedraag in de liefde?

Nu even een heel persoonlijk stukje:

 

Ik heb zelf ooit aan de andere kant van de medaille gestaan. Ik begrijp heel goed hoe het is om jezelf ”aan te passen” om ”veilig” in contact te willen blijven met anderen. Ook snap ik goed hoe dat doorwerkt in je eigen expressie en zichtbaarheid. Als bepaalde kernkwaliteiten als kind niet gezien, gewaardeerd of geaccepteerd worden dan leer je dat je die onzichtbaar moet maken om veilig te kunnen blijven. In mijn geval is dat mijn directheid, actiegerichtheid en autonomie. En juist deze 3 zijn zo ongelooflijk waardevol voor mij! Achteraf gezien maakten juist DIE kwaliteiten het mogelijk dat ik al jong een leidinggevende rol kon dragen. Waar ik zelf die kwaliteiten alleen in negatieve context (door de bril van anderen dus) kon zien, ging ik langzaamaan de voordelen voor mezelf ervan inzien. 

Want Chantal is duidelijk. Chantal DOET waar een ander vaak passief blijft. En Chantal is onafhankelijk, weet goed wat ze wilt en neemt verantwoording voor haar beslissingen en mogelijke gevolgen ervan. Dit bleek de perfecte combinatie te zijn voor natuurlijk leiderschap (wist ik veel toen). Zo onzeker als ik was, kwam ik zeker over, straalde ik rust uit en daardoor werd ik al snel een aanspreekpunt voor anderen. Natuurlijk had ik nog mega veel te leren, ik was immers pas 19, was het niet over mezelf dan was het wel over hoe de wereld in elkaar steekt. 

Ik had vooral te maken met een indirecte vorm van afwijzing als kind. Er werd niet letterlijk gezegd: ” je bent een meisje dus natuurlijk krijg je geen skateboard voor je verjaardag” maar ik vroeg om een skateboard en kreeg barbiepoppen, poepelige kleding of make-upjes. En niet alleen van ouders maar ook van andere familieleden.

Ik heb altijd al interesse in techniek gehad en er was niemand die letterlijk zei: ” dat hoort niet als meisje” maar ipv dat toegestaan werd dat ik een opleiding installatietechniek ging doen werd ik naar een kappersschool gestuurd. Ik leerde dat mijn behoeftes, interesses en ik-zijn niet oké waren. Het ging zo ver dat als ik iets leuk of interessant vond dat ik mezelf eerst afvroeg ”klopt het wel dat ik dit leuk vindt of ben ik nu raar?”. Mijn oplossing was om jong het huis uit (19) te gaan en dan maar stiekem een opleiding naar keuze te doen. 

Het is logisch dat consistent blijven als volwassene lastig voelt als je jarenlang hebt geleerd dat jouw natuurlijke manier van zijn niet altijd welkom was. Dan ontwikkel je niet alleen gedrag om je aan te passen, maar ook een soort van intern alarm: ”pas op, dit kan verkeerd gaan vallen”. En als volwassene gaat dat alarm zo nu en dan nog wel eens af. Ik ben me bewust van wie ik ben, hoe ik over kan komen, welk risico ik er mogelijk mee neem en dat de kans op afkeuring/afwijzing/vooroordelen groter is dan wanneer ik mezelf zou aanpassen… maar toch blijf ik overeind!

Ik heb jaren geleden drie krachtige zinnen voor mezelf opgeschreven die ik graag met jullie wil delen:

• Duidelijk zijn is niet hetzelfde als iemand kwetsen.

• Iemand confronteren met de realiteit is niet hetzelfde als iemand aanvallen.

• Grenzen stellen is niet hetzelfde als bot of liefdeloos zijn. 

Er zit verschil tussen: wie ik ben:

direct, autonoom, scherp, praktisch, reflectief en actiegericht.

Wat ik geleerd heb te doen

aanpassen, inhouden, inschatten/anticiperen en verzachten.

 

ik kan heel helder weten: ”dit is wie ik ben”, maar tegelijk voelen: ”kan ik mezelf wel zo laten zien?”. En dat is geen tegenstrijdigheid in wie ik ben, maar in wat mijn systeem gewend is. 

En consistentie betekend niet dat je jezelf altijd 100% zeker voelt maar vooral dat je ook voor jezelf blijft kiezen als het ongemakkelijk voelt. Daar zit je echte kracht! 

 

Herkenbaar? Ik heb al een grote verzameling aan mooie, verdrietige maar vooral inspirerende verhalen in mijn geheugen staan. Wil jij hem ook met me delen?

Ik hoor graag jouw verhaal.